Sunucuda çal

 

ışan ASP.NET sayfalarını kendi bilgisayarınızda geliş

tirmek, test etmek

için bilgisayar

 

ınızı

sunucu bilgisayar gibi kullanabilmeniz gereklidir. Bu amaçla

bilgisayar

 

ınıza çeşitli web sunucu programlarını yüklemelisiniz. Etkileş

imli Web

Uygulamalar

 

ı

modüllerinde web sunucusu olarak Internet Information Services (IIS)

program

 

ı kullanılacaktır. Bilgisayarınıza IIS gibi bir web sunucusu yüklediğ

inizde

bilgisayar

 

ınızı sunucu bilgisayar gibi kullanabilirsiniz. ASP.NET sayfalarının

çal

ıştırılmasından istemci bilgisayara gönderilmesine kadar ki tüm işlemleri web sunucusu

yerine getirir.

Ş

imdi IIS kurulumu gerçekleştirelim. Denetim Masası’ndan Program Ekle/Kaldır

ileti

şim kutusuna gelerek, Windows Bileşenlerini Ekle/Kaldır düğmesine tıklatınız.

Kar

şınıza aşağıdaki pencere çıkacaktır.

Bu pencereden

Internet Information Services (IIS)’yi seçip, Windows CD’sini

takarak (

İsterseniz Ayrıntılar düğmesiyle IIS için isteğe bağlı ek bileşenleri ekleyebilir veya

kald

ırabilirsiniz) İleri tuşuna basınız. IIS kurulumunu gösteren aşağıdaki pencere gelecektir.

Kar

şınıza çıkan sonraki pencerede Son düğmesine tıklatınız.

Posted by Nuh | No Comments »

Etkile

 

şimli web uygulamaları geliştirmek amacı

yla ASP.NET, CGI, ColdFusion

(Koldfüj

 

ın) , JSP, PHP gibi çeşitli teknolojiler kullanılabilir. Web uygulamasını geliş

tiren

programc

 

ı bunlardan herhangi birisini seçebilir. Bu teknolojiler sayesinde alışveriş

siteleri,

internet bankac

 

ılığı gibi gelişmiş uygulamalar yapı

labilir.

Bu teknolojilerden biri olan ASP.NET, Microsoft firmas

 

ı tarafından üretilmiş

tir. ASP

k

 

ısaltması, Active Server Pages kelimelerinin baş harflerinden oluşmaktadı

r. Active Server

Pages kelimelerinin Türkçesi “Etkin Sunucu Sayfalar

 

ı”dır. ASP.NET, klasik ASP’ye kı

yasla

daha h

 

ızlı, işlevsel (fonksiyonel) ve güvenilirdir. ASP.NET, web uygulamaları geliş

tirme

kavram

 

ına getirdiği yeni yaklaşım, yöntemler ve programlama tekniğ

iyle ASP’nin yeni bir

sürümü olarak de

 

ğil de farklı bir teknoloji olarak ele alınabilir.

İ

 

 

lk olarak ASP+ adıyla geliştirilen bu yeni teknoloji, Microsoft’un sunucu tarafl

ı

internet teknolojilerini de .NET platformu alt

 

 

ında toplama kararından sonra ASP.NET adını

alm

 

 

ıştı

r.

Modül boyunca ASP.NET sayfas

 

ı ve ASP.NET uygulaması kavramları

yla

kar

 

şılaşacaksınız. ASP.NET sayfası dosya uzantısı

aspx olan dosya iken, ASP.NET

uygulamas

 

ı ise sadece ASP.NET sayfasını da barındırabileceği gibi, farklı dosyaları

da

(örne

 

ğin, veritabanı dosyaları) barındırabilen uygulamadır. Web uygulamaları

, genellikle

web sunucu üzerindeki veritaban

 

ında verileri depolayıp ziyaretçilerin bu bilgiye eriş

mesini

ve de

 

ğiştirmesini sağ

layan dinamik web siteleridir.

Hem ASP hem de ASP.NET, sunucuda çal

 

ışan uygulamalardı

r. Hem ASP hem de

ASP.NET sayfalar

 

ının sunucuda işlenmesi sonucu oluşan çıktı HTML kodu ş

eklinde web

taray

 

ıcısında (web browser) görüntülenir. ASP.NET kodları istemci tarafı

ndan görünmez.

Sunucu tarafl

 

ı programlamayla kişiye özel çözümler üretilebilirsiniz. Örneğ

in

kullan

 

ıcının özelliklerine, kullanıcının web tarayıcısı tipine (Explorer, Firefox, Netscape,

 

Opera gibi), kullan

ıcının sitenize nereden bağlandığına ya da bir alışveriş sitesinde

mü

şterinin daha önce aldığı ürünlere göre farklı sayfalar gelmesini sağlayabilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Web taray

ıcısı (web browser)

Örün taray

 

ıcısı, örün gezgini. Internet üzerinde bilgi kaynaklarını

aramaya elveren ve

ba

 

ğlantılı metin ve ortamların olanaklarını kullanan istemci yazılımı (Bilişim Sözlüğ

ü). Web

kelimesi Türkçeye örün, örütba

 

ğ olarak çevrilmiş

tir. Kimi kaynaklarda bu kelimelerle

kar

 

şılaşabilirsiniz. Browser kelimesi de göz atıcı, gezgin, tarayıcı, görüntüleyici anlamları

na

gelmektedir.

İ

 

nterneti gezerken karşımıza çıkan sayfaların bir kısmı istemci bilgisayarda çalış

an, bir

k

 

ısmı ise sunucuda çalışan sayfalardır. Eğer sayfayı oluş

turan kodlar/komutlar/deyimler

istemci bilgisayarda çal

 

ıştırılıyorsa o sayfa istemci taraflı

sayfa, kodlar sunucu bilgisayarda

çal

 

ıştırılıyorsa o sayfa sunucu taraflı

sayfa olarak isimlendirilir.

İ

 

stemci taraflı sayfalar, sunucu tarafından üzerinde bir işlem yapı

lmadan istemci

bilgisayara gönderilir.

 

İstemci bilgisayardaki tarayıcı program bu sayfaları

yorumlayarak

görüntüler. Özetle, tüm i

 

ş

lemleri istemci bilgisayar yapar.

ASP.NET sayfalar

 

ı gibi sunucu taraflı sayfalarda tüm kodlar sunucu bilgisayarı

nda

çal

 

ışır, işlem sonuçları HTML şeklinde istemci bilgisayara gönderilir. İ

stemci bilgisayardaki

web taray

 

ıcı program HTML satırlarını internet sayfaları şeklinde kullanıcı

ya gösterir.

Örne

 

ğin, bir öğrenci ÖSYM sitesine girip, ÖSYM numarasını yazdığı

anda, sunucuda

kendisine ait i

 

şlemler yapılır, sonuçlar HTML şeklinde öğrencinin kullandığı

bilgisayara

Posted by Nuh | No Comments »

Her şeyi veri tabanında saklayıp, lazım olunca ısıtıp yerim diyerek kasmışımdır. Bazen öyle zamanlar oluyor ki kaynak paylaşımı için bir klasör yeterli olabiliyor. Örneğin elinizde bir sürü resim var. Veya ilgili ilgisiz bir sürü dosya, mp3 vs. Bunları ziyaretçilerinizle paylaşmak istiyorsunuz. Uzun uzadıya tüm dosya isimlerini tek tek elleyerek linklemek, hele dosya sayısı yüzlerceyse bu işi manuelleyip yapmak oldukça zor. .NET kütüphanesi bu ve benzer konularda çok büyük kolaylık sağlayan fonksiyonlarla bezenmiş halde. Bu yazıda belirli bir klasörün içindeki dosyaların listelenmesi ve uygun link bağlantılarıyla gösterilmesinden bahsedeceğim.

   Aşağıdaki yöntemi dikkatlice inceleyelim. Bu fonksiyonu kullanabilmek için uses bildirimine System.IO uzay adını eklemeliyiz.

function DosyaListesi(Klasor,RewUrl : String;Mask:String=”):String;
 Var
   DListesi : Array of String;
   Yol      : String;
     i      : Integer;
     S      : String;
 DosyaAdi   : String;
begin
  //RewURL default.aspx?modul=banka&kaynak=delphi&dosya=xxxxx şeklinde gelir
  //Mask * ? kullanılacak şekilde dosya adını içerebilir…
  Yol       := Klasor+’\';
  if Mask <> ” then
    DListesi  := Directory.GetFiles(Yol,Mask)
  else
    DListesi  := Directory.GetFiles(Yol);

  S         := ”;
  For i:=0 to High(DListesi) do
  begin
    DListesi[i] := DListesi[i].Remove(0,Yol.Length);
    DosyaAdi    := Copy(Path.GetFileName(DListesi[i]),1,(DListesi[i].Length-4));
    S           := S+’<a href=”‘+RewURL+’&dosya=’+DListesi[i]+’” target=”_blank” class=”menulink”>’+SifirEkle(Convert.ToString(i+1),4)+’.&nbsp;&nbsp;&nbsp;’+DosyaAdi+’</a>’;
  end;
  if S = ” then
    S := ‘<b>’+Mask+’</b>&nbsp; Aranan Kaynak Eşlemesine Rastlanmadı…’;

  Result := S;
end;

Fonksiyon 3 adet parametre alıyor…

  Klasor     : Dosya listesinin alınacağı kaynak klasörü
  RewURL: Linkleme işlemi için başlangıç adresini
  Mask       : Listeleme işleminde dikkate alınacak dosya adı filitrelemesi *.mdb gibi mesela…

  Fonksiyon listeleme için kaynağın YOL değişkenine atanmasıyla başlıyor…Aslında atama yerine direkt parametreyide kullanabilirdim, fakat olası hata aramalarında test işlemi için içeriği listelenecek klasörü bir değişkene atamayı uygun gördüm.

  Yol bilgisi alındıktan sonra, maskeleme (joker karakter) kullanımına bağlı olarak ilgili klasörün içeriği string tipinde bir dinamik diziye atanıyor…. Aslında tüm işlemi bu satırla hallediyoruz sayılır… Diziye dosya listesini atamak için Directory.GetFiles fonksiyonunu kullanıyoruz. Şekilde görüldüğü gibi en az bir en çok iki parametre alıyor.

 Yol       := Klasor+’\';
  if Mask <> ” then
    DListesi  := Directory.GetFiles(Yol,Mask)
  else
    DListesi  := Directory.GetFiles(Yol);

 Fonksiyonda tanımlı DListesi dinamik string dizisi dosya isimlerini yol bilgisiyle birlikte aldığından bir for döngüsüyle dosya adını yol bilgisinden tasnif ediyoruz. Hazır tasnifi yaparkende bağlantı ifadelerini ve fonksiyondan geri dönecek string değerinide (S) ayarlıyoruz…

For i:=0 to High(DListesi) do
  begin
    DListesi[i] := DListesi[i].Remove(0,Yol.Length);
    DosyaAdi    := Copy(Path.GetFileName(DListesi[i]),1,(DListesi[i].Length-4));
    S           := S+’<a href=”‘+RewURL+’&dosya=’+DListesi[i]+’” target=”_blank” class=”menulink”>’+SifirEkle(Convert.ToString(i+1),4)+’.&nbsp;&nbsp;&nbsp;’+DosyaAdi+’</a>’;
  end;

Geriye sonucu döndürmek kalıyor…Sonucuda dosya listesinin durumuna göre ayarlıyoruz. Kritere uygun dosya yoksa uygun yanıt dönüyor.

 if S = ” then
    S := ‘<b>’+Mask+’</b>&nbsp; Aranan Kaynak Eşlemesine Rastlanmadı…’;

  Result := S;

Fonksiyonu aşağıdaki gibi bir web sayfasında örneğin bir Label bileşeninin text özelliğine atayarak kullanabiliriz.

 Label1.Text := DosyaListesi(Server.MapPath(ayarlar.DosyaUploadKlasoru+’\'+kaynak),’default.aspx?modul=banka&op=ac&kaynak=’+Kaynak,Aranan);

Posted by Nuh | No Comments »

Clarity Consulting Inc tarafından geliştirilen Facebook Developer Toolkit, Microsoft Visual Studio Express Team ile tekrar çalışma yapılarak, Visual Studio kullanıcıları için bir eklenti niteliğinde sunmaya başladı. Facebook uygulamaları geliştirmede işi koylaylaştırmayı hedefleyen bu aracı şuradan indirip deneyebilirsiniz.

Aşağıda da konuyla ilgili bir video bulunmaktadır.

Video: Facebook Developer Toolkit Walkthrough (ASP.NET)

Posted by Nuh | No Comments »

Bilindiği gibi bir süredir ASP.Net için MVC (model-view-controller) yapısının geliştirildiğini biliyorduk. Yani klasik ASP.net yapısından (page controller) kurtularak, front controller bir yapıya kavuşmamızı sağlıyor. Bu da normal bir web sayfasına yapılan isteklerin bir sayfaya değil, url’de bulunan sınıf ve method’larla gerçekleşiyor olmasıdır.

Bugün okuduğuma göre ASP.Net için MVC yapısını destekleyen bir genişleme paketi çıkmış. Detaylara buradan ulaşabilirsiniz.

MVC nedir? (TR)

Posted by Nuh | No Comments »

Digg, web 2.0 diye tabir ettiğimiz bir dönemin dönüm noktası oldu bana göre. Şüpesiz ki Digg’ten sonra Digg’in yaptığı işi yapan bir çok web yazılımı ortaya çıktı ve bunlarla birlikte internette bir çok Digg kopyası görür olduk.

Bu web yazılımlarından en çok bilineni Pligg olsa gerek. Yeni çıkan bir klon olan Kigg ise, son zamanlarda adını sıkça duyduğumuz ve yakın zaman içerisinde Microsoft’un ASP.NET‘e kazandırdığı MVC alt yapısını kullanarak yazılmış oldukça başarılı bir sistem.

Bu sistemi buradan test edebilir, buradan indirebilir ve buradan hakkında daha çok bilgi edinebilirsiniz.

Posted by Nuh | No Comments »

Asp.NET’in Kurulumu

Asp.net’i serverınızda çalıştırabilmek için .NET Framework’ü IIS’a yüklemelisiniz. Asp.net’te yine Asp gibi server taraflı çalışır. Sanırım tekrar anlatmaya gerek yok. Fakat .NET in tabi ki klasik Asp’den çok fazla farkları var.

Asp.net’i Server’ınıza kurmak için öncelikle .NET Framework’ü indirmelisiniz. Asp.net kodlarınızın çalışabilmesi için bu kesinlikle gereklidir.

.NET Framework’ü Microsoft’un sitesinden indirebilir yada CD sini ücretsiz sipariş edebilirsiniz.(Kargo vs dahil değil) http://www.msdn.microsoft.com/netframework veya http://www.asp.net/download.aspx adreslerinden temin edebilirsiniz. Fakat Framework’ün “Redistributable” ve SDK diye farklı iki çeşidi vardır. Bunlardan ilki 21mb diğeri 131mb boyutlarındadır. Görüyorsunuz ki aralarında çok fazla bir veri büyüklüğü mevcut. Redistributable versiyonda sadece kodların çalıştırılabilmesi için gerekli kurulum mevcuttur. SDK’da çalışan tüm kodlar çalışır.SDK’nın farkı ise içerisinde çok fazla miktarda yardım dosyaları ve kaynaklar bulunmaktadır.Yukarıdaki adreslerden birini tıklayıp .NET Framework’ü temin ettiğinizi varsayarak kuruluma başlayalım.

İndirdiğiniz setup.exe dosyasına tıklayarak kurulumu başlatıyoruz. Dosyalar extracting edildikten sonra karsınıza aşağıdaki ekran geliyor.

Next ‘tıklayarak devam ediyoruz.

Tekrar Next’e tıklıyoruz.

Kurulum başlıyor ve devam ediyor. Bir süre bekledikten sonra karşımıza ekran çıkıyor.

.NET Framework SDK’nın kurulduğunu belirten mesajı alıyoruz. Redistributable versiyon için Redistributable (English).Bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda Artık Server’ınız asp.net’i öğrenmiş oluyor. Tabi şimdi test etmek isteyeceksiniz. Aşağıdaki kodları kopyalayarak .aspx olarak kaydedin ve root klasörüne yerleştirerek Internet Explorer’ın adres çubuğuna localhost/net.aspx yazın ve test edin.

<%@ Page Language=”VB”%>
<Script runat=”server”>
Sub Page_Load(Sender As object, e As eventargs)
net.text=”Ho? geldin .NET ”
end Sub
<html>
<body>
<asp:Label id=”net” runat=”server” />
</body>
</html>

Yukarıdaki kod çalıştığında ekrana Hoş geldin .NET yazısını yazdığında artık .net çalışmanız için bir problem yok demektir. Fakat ufak tefek sorunlardan bahsedecek olursak mdac 2.7 versiyonunu yine Microsoft’un sitesinden indirirseniz hiç bir problem çıkmaz. Eğer mdac 2.7 versiyonu indirmezseniz veritabanı bağlantılarında problemler yaşarsınız. Mutlaka indirmenizi tavsiye ederim. http://www.microsoft.com/data/download_270RTM.htm adresinden MDAC2.7 versiyonu temin edebilirsiniz. Þimdilik buraya kadar .NET kurmayı deneyen herkese kolay gelsin.

Posted by Nuh | No Comments »

Wireless fidelity kelimelerinin ilk iki harfinin kullanılarak ortaya çıkartılmış bir kısaltmadır. wi-fi. Basitçe kablosuz network demektir.

Posted by Nuh | No Comments »